Groot Schilder geboren in Bodegraven!?

Deze pagina wordt gesponsord door:

door Atelier Domenicus van Tol te Bodegraven. 

gdvt

 

Groot Schilder geboren in Bodegraven!?

Wist u dat Domenicus van Tol (ook vaak aangeduid als Dominicus van Tol,  in 1635 in Bodegraven geboren is en dat hij een groot schilder was van zogenoemde Genrestukken en portretten. Werken van Domeniscus van Tol hangen in het Rijksmuseum in Amsterdam, de Lakenhal in Leiden, maar ook in de Hermitage in Sint Petersburg.

Van Tol was een neef, leerling en navolger van Gerrit Dou en wordt gerekend tot de kring van de Leidse fijnschilders. Hij werkte in de stijl en thematiek van zijn leermeester en kopieerde een aantal van diens werken. Elementen uit werk van Dou (en andere Leidse fijnschilders) integreerde hij in zijn eigen werken, zoals bijvoorbeeld het afbeelden van figuren onder een nisvormige stenen boog en het toepassen van de clair-obscurtechniek. Hij was hierin zo bedreven dat zijn werk soms werd verward met dat van Dou zelf. Zijn techniek werd zelfs als zodanig gekenschetst dat zijn werk door sommigen zelfs hoger werd aangeslagen dan dat van de uiterst precies werkende Dou.

Van Tol was in Leiden werkzaam vanaf omstreeks 1664, het jaar waarin hij zich inschreef bij het plaatselijke Sint-Lucasgilde. In 1670 ging hij in ondertrouw met de Leidse Maria Pollion, waarna het paar verhuisde naar Utrecht. Van 1672 tot 1675 verbleven zij in Amsterdam en kregen een zoon, Simon Petrus van Tol, die predikant zou worden. Vervolgens keerden ze terug naar Leiden. Van Tol overleed het jaar daarop en werd begraven op 26 december 1676.

 

Vragen over geboorteplaats en geboortejaar

Echter er zijn best wel wat vraagtekens of Domenicus van Tol ook echt in Bodegraven geboren is en ook wat zijn echte geboortejaar is. Dat komt omdat de eerste doopboeken in Bodegraven pas beginnen in 1647. In latere documenten wordt blijkbaar niets gezegd over zijn leeftijd zodat over zijn leeftijd niets met zekerheid te zeggen valt. Het rijksmuseum gaat er van uit dat Domenicus van Tol geboren moet zijn tussen 1631-1642. Wel kan met zekerheid gesteld worden dat de broer en de twee zussen van Domenicus van Tol in Leiden geboren zijn. Opmerkelijk is dat algemeen wordt aangenomen dat Domenicus van Tol toch in Bodegraven geboren is. Sommigen gaan er van uit dat Domenicus van Tol tijdens de passage van Bodegraven (passagegeboorte) is geboren of tijdens een bezoek van zijn ouders aan de grootouders in Bodegraven.

In het centrum van Bodegraven ligt de van Tolstraat. Dit is alleen maar een straatnaam om van Tol te gedenken en te eren.

Mogelijk is Dominicus van Tol geboren bij zijn opa thuis in Bodegraven. Zijn opa was secretaris in Bodegraven en woonde waarschijnlijk in de Kerkstraat of de Brugstraat. Een huis is moeilijk aan te wijzen omdat de Fransen in 1672 bijna geheel Bodegraven verwoest hebben.

Lees ook het artikel uit juni 1991 van Cor Harmoen, Genealoog uit Bodegraven.

De heer Rob Alkemade, archivist van het Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard, was nog zo vriendelijke de volgende aanvulling aan te reiken:

“De geboortedatum en plaats van de schilder Dominicus van Tol zijn nog altijd een raadsel. De Bodegraafse genealoog Cor Hamoen publiceerde in 1991 een artikel over het twijfelachtige Bodegraverschap van de schilder en spreekt over een mogelijk toevallige geboorte (zie de bijlage). De vader van de schilder Simon of Sijmen van (der) Tol en zijn moeder Catharina Vechtersdochter (Victorsdochter) trouwden in 1630 in Leiden, lieten daar drie kinderen dopen en rond 1635-1640 was Sijmen van (der) Tol notaris in Leiden en schout van Voorschoten. Echter in het doopboek van de Lutherse kerk van Bodegraven zijn in 1630 en 1633 ook twee kinderen vermeld van ene Simon Matthijsz van der Tol (zonder vermelding van de naam van de moeder), waarvan een kind “Victor” heet. Dat kind zou naar de vader van Catharina Vechtersdochter genoemd kunnen zijn. Hierdoor wordt een doop in Bodegraven een stuk minder onwaarschijnlijk. Probleem is echter, dat de doopinschrijving van Dominicus niet in Leiden en ook niet in Bodegraven te vinden is. Wel is vader Sijmen in 1636 nog een keer getuige bij een doop in Bodegraven.

De grootvader van Dominicus is waarschijnlijk Matthijs van Tol (van der Tholl) geweest, die tot aan zijn dood in 1637 secretaris van Bodegraven was.  Als Dominicus van Tol in Bodegraven geboren is zal dat ten huize van deze Matthijs van Tol geweest zijn. Waarschijnlijk woonde die in de Kerkstraat of de Brugstraat.

Kortom: een verhaal met veel onzekerheden. Het is daarbij ook nauwelijks mogelijk een precies huis aan te wijzen omdat vrijwel het gehele dorp in december 1672 door de Fransen verwoest is.”

Meer weten over Domenicus van Tol?

Enkele werken:

1

Portret van een officier van de Leidse schutterij voor de poort van de Sint Jorisdoelen.

Lakenhal, Leiden

 

2

Binnenhuis met lezende man en haspelende vrouw, Domenicus van Tol, 1660 – 1676

Rijksmuseum, Amsterdam

 

Misschien om deze grote schilder in Bodegraven meer te eren. Ter inspiratie een suggestie hoe dit zou kunnen:).

Stichting NCE

Deze website is gesponserd door stichting Stichting NCE

 

en door Atelier Domenicus van Tol te Bodegraven. Deze website is nog in ontwikkeling.

gdvt